नवी दिल्ली — भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने ८ ऑगस्टच्या भटक्या कुत्र्यांबाबतच्या आदेशात महत्त्वपूर्ण शिथिलीकरण केले आहे. न्यायालयाने ११ ऑगस्टच्या आदेशाला सुधारित करून स्टेरिलायझेशन, लसीकरण व जंतनाशक औषधोपचारानंतर कुत्र्यांना त्यांच्या मूळ परिसरात परत सोडण्याचा निर्देश दिला आहे .
या नवीन आदेशानुसार, रेबीजग्रस्त किंवा आक्रमक वर्तन करणाऱ्या कुत्र्यांना शेल्टरमध्येच ठेवण्याचा, आणि ज्या कुत्र्यांना सार्वजनिक ठिकाणी खायला दिले जाणारे नव्हे, अशी स्पष्टता न्यायालयाने दिली आहे .
न्यायालयाचे संभाव्य राष्ट्रीय दृष्टिकोन
या निर्णयात सर्वोच्च न्यायालयाने फक्त दिल्ली-एनसीआरच नव्हे, तर संपूर्ण देशात ABC (Animal Birth Control) नियमांचा प्रभावी अंमलबजावणीचा उपाय करण्याचा इशारा दिला आहे .
याशिवाय न्यायालयाने जाहीर अन्न देण्याच्या स्थळांची व्यवस्था करावी, असा देखील निर्देश दिला आहे .
पार्श्वभूमी
या निर्णयाला कारणीभूत ठरलेली घटना म्हणजे दिल्लीतील एका लहान मुलीचा रेबीजमुळे दुर्दैवी मृत्यू, ज्यामुळे सुप्रीम कोर्टाने स्वतःहून (suo motu) भटक्या कुत्र्यांची समस्या गंभीर मानून सुनावणी सुरू केली होती .
यापूर्वी ११ ऑगस्टच्या आदेशात प्रशासनाला भटक्या कुत्र्यांना संपूर्णपणे शेल्टरमध्ये हलवण्याचे, आणि रस्त्यावर पुनर्राह कधीच येऊ नयेत, अशा कडक निर्देशांचा समावेश होता .
प्रतिक्रिया आणि अपेक्षा
- प्राणी‑हक्क कार्यकर्त्यांना समाधान: निर्णयाला अनेक प्राणी-प्रेमींनी दिलासा दिला आहे. याचा उल्लेख Times of India सोबत इतर माध्यमांनी केले आहे .
- राजकीय आणि सामाजिक समर्थन: अभिनेता रंदीप हुडा (Randeep Hooda) आणि जॉन अब्राहम (John Abraham) यांनी या निर्णयाचे कौतुक करत “प्राथमिक न्याय” असल्याचे म्हटले आहे . तसेच Maneka Gandhi यांनी ही “वैज्ञानिक निर्णय” असल्याचे मान्य केले आहे .
- पालिकांची तयारी मुद्द्यांवर टिप्पणी: गुडगांवसारख्या शहरांनी कुत्र्यांचा संपूर्ण जनगणना आणि जलद स्टेरिलायझेशन यावर लक्ष केंद्रित करण्याची गरज असल्याचे वेळोवेळी सांगितले आहे .
सारांश टेबल
मुख्य मुद्दावर्णननवीन आदेश स्टेरिलायझेशन, लसीकरण केल्यानंतर कुत्र्यांना त्यांच्या मूळ परिसरात सोडण्य आदेश मात्र वगळलेले रेबीजग्रस्त आणि आक्रमक कुत्र्यांना परत सोडणे बंद; सार्वजनिक ठिकाणी खायला देणे बंद राष्ट्रीय प्रभाव ABC नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी आणि एकसंध धोरणाची मागणी प्रतिक्रिया प्राणी-प्रेमी, कलाकार आणि समाजातून सकारात्मक प्रतिसाद प्रतिसादात्मक आव्हाने पालिका आणि आरडब्ल्यूए यांना व्यवस्थापनासाठी उपाययोजना करणे आवश्यक