Artificial intelligence क्षेत्रातील अग्रगण्य कंपनी OpenAI (ChatGPT ची निर्मात्या) २०२५ च्या अखेरीस भारतात आपले पहिले कार्यालय नवीन दिल्ली येथे सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. या निर्णयाद्वारे OpenAI भारतातील वापरकर्त्यांशी अधिक जवळून संपर्क साधण्याचा आणि स्थानिक गरजेनुसार AI सुविधा प्रदान करण्याचा प्रयत्न करीत आहे.
OpenAI आता भारतात न्यायाधीशत्व प्राप्ती झाली असून, स्थानिक पातळीवर टीम तयार करण्यास सुरुवात केली आहे. वेळोवेळी त्याचे साप्ताहिक सक्रिय वापरकर्ते गेल्या वर्षात चारपट वाढले असून, भारत आता ChatGPT साठी अमेरिका नंतरचा दुसऱ्या क्रमांकाचा बाजार बनला आहे.
या कार्यालयाद्वारे OpenAI स्थानिक भागीदार, सरकार, व्यवसाय, शैक्षणिक संस्था आणि विकसकांसोबत संबंध दृढ करण्याचा प्रयत्न करणार आहे. शिवाय, कंपनीने भारतासाठी खास काही उपक्रमांची घोषणा केली आहे—उदाहरणार्थ, थकबाकीवाट ChatGPT Go हे सब्सक्रिप्शन मोडेल ₹399 प्रति महिना दराने भारतासाठी खास उपलब्ध झाले आहे.
OpenAI यांनी OpenAI Academy ही शैक्षणिक प्रस्तावना सुरू केली आहे. हा प्रस्ताव IndiaAI Mission सोबत साझेदारीत प्रसिद्ध केला गेला असून, यामध्ये AI‑शिक्षण, कार्यशाळा, API क्रेडिट्सचे वितरण, आणि नागरीक, विद्यार्थी, सरकारी कर्मचारी यांना AI‑कौशल्ये उपलब्ध करून देणे यांचा समावेश आहे.
तसेच, देशातील प्रतिकारी नेतृत्वाने या निर्णयाचे स्वागत केले आहे. भारतीय इलेक्ट्रॉनिक्स व माहिती तंत्रज्ञान मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी या उपक्रमामुळे भारताच्या डिजिटलीकरण आणि AI क्षेत्रातील नेतृत्व अधिक बळकट होईल, असे नमूद केले आणि IndiaAI Mission अंतर्गत सर्वार्थाने सहभागी होण्याची तयारी असल्याचे व्यक्त केले आहे.
तथापि, OpenAI ला काही कायदेशीर अडचणींचाही सामना करावा लागत आहे. अनेक भारतीय न्यूज संस्था आणि प्रकाशकांनी OpenAI वर त्यांच्या सामग्रीचा परवाना न घेता वापर झाल्याचे आरोप केले आहेत, ज्याबाबत OpenAI ने नकार दिला आहे. या अटकेशी सामना करत OpenAI आता भारतात स्थानिक कार्यालय आणि टीम उभारण्याच्या माध्यमातून अधिक स्पष्टता, विश्वास आणि सहभाग सुनिश्चित करण्याचा प्रयत्न करत आहे.
निष्कर्ष:
OpenAI च्या भारतातील कार्यालय सुरू होण्याचा निर्णय हे AI‑उद्योगात एका महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. भारत हा डिजिटल व्यवहार, विद्यार्थी समुदाय, आणि AI‑विकासासाठीचा भागीदार म्हणून महत्त्वपूर्ण म्हणून ओळखला जात आहे. नवीन दिल्लीमध्ये OpenAI चे स्थानिक कार्यालय सुरू होणे, त्याचा उद्देश स्थानिक गरजांसाठी AI ची सुलभता आणि किफायतशीरता सुनिश्चित करणे, आणि AI‑उपक्रमांसाठी भारताला जागतिक मानचित्रावर आणणे—हे सर्व या घोषणा दर्शवितात.