भारतीय क्रिकेटचे प्रमुख आर्थिक आधार — ऑनलाइन रिअल‑मनी गेमिंग प्लॅटफॉर्म Dream11 ने BCCI सोबतचा ₹३५८ कोटींचा Team India जर्सी स्पॉन्सरशिप करार संपवला आहे. हे बदल “Promotion and Regulation of Online Gaming Act, 2025” या नवीन कायद्यामुळे झाले आहेत. हा कायदा आता लागू झाला आहे आणि त्यामुळे रिअल‑मनी गेमिंग पूर्णपणे बंद करण्यात आले आहे, ज्यामुळे Dream11 आणि इतर fantasy गेमिंग कंपन्यांच्या व्यवसायावर मोठा परिणाम झाला आहे .
कायद्याचा परिणाम आणि निर्णय
Dream11 आणि BCCI ने परस्पर सहमतीने हा स्पॉन्सरशिप करार संपवण्याचा निर्णय घेतला आहे, कारण नवीन कायदा fantasy गेमिंगशी संबंधित जाहिराती, प्रोत्साहन व स्पॉन्सरशिप पूर्णपणे बंद करतो .
Dream11 चा ₹३५८ कोटींचा करार (USD 44 million) 2023–2026 च्या कालावधीसाठी होता. आता हा करार तोडला गेला असून कंपनीवर कोणताही दंडात्मक कारवाई होणार नाही कारण या करारात रेग्युलेटरी बदलांकरता सुरक्षा (waiver) तरतूद आहे .
BCCI ला होणारा वित्तीय नुकसान
Dream11 आणि My11Circle ही दोन fantasy गेमिंग कंपन्या एकत्रितपणे BCCI ला सुमारे ₹१००० कोटी इतकी आर्थिक मदत पुरवत होत्या—Dream11 च्या करारातूनच ₹३५८ कोटी तर My11Circle IPL साठी ₹१२५ कोटी वार्षिक फी देत होती . या आर्थिक प्रवाहात अप्रत्याशितरित्या बाधा आल्याने BCCI साठी मोठी आर्थिक … ड्युसमेंट (impact) उद्भवली आहे.
Asia Cup 2025 आणि पुढील वाटचाल
Asia Cup 2025 सप्टेंबरच्या सुरुवातीला (9 सप्टेंबरपासून) खेळला जाणार असून BCCI साठी या स्पॉन्सरशिपशिवाय जर्सीवर कोणताही ब्रँड (Sponsor) न घेण्याचा धोका निर्माण झाला आहे. बोर्डने तातडीने नवीन स्वयंसेवी (alternatives) शोधण्यास सुरुवात केली आहे .
कायद्यातील मुख्य वैशिष्ट्ये
नवीन Promotion and Regulation of Online Gaming Act, 2025 मध्ये खालील महत्वाच्या तरतुदी आहेत:
- रिअल‑मनी ऑनलाइन गेम्स (skill अथवा chance, दोन्हीं) पूर्णपणे बंद
- जाहिरात, प्रमोशन आणि आर्थिक व्यवहारांवर बंदी
- एक नियामक प्राधिकरण — National Online Gaming Commission (NOGC) स्थापन
- ई‑स्पोर्ट्स व सोशल गेमिंगसाठी परवानगी व वाढीस प्रोत्साहन
- उपयोजक ठिकाणी गृह‑नियमन, ग्राहक संरक्षण आणि वित्तीय पारदर्शकता सुनिश्चित करण्याच्या तरतुदी .
व्यापक परिणाम
हा कायदा fantasy गेमिंग उद्योगासाठीही एक “reset” ठरतो. Dream11 प्रमाणे इतर कंपन्यांनाही त्यांचे ऑफिसियल भारतीय क्रिकेटशी संबंधित प्रायोजन आणि जाहिराती कमी कराव्या लागतील. या रिक्त जागा अन्य पारंपरिक, रिअल‑मनी‑व्यतिरिक्त कंपन्यांना उच्च‑दृष्टी असलेल्या स्पॉन्सरशिप संधी देत आहेत — ही परिस्थिती भविष्यातील स्पॉन्सर बाजारात बदलू शकते .