हिंदू पंचांगानुसार भाद्रपद महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या चतुर्थीला गणेश चतुर्थी साजरी केली जाते. या दिवशी विघ्नहर्ता श्री गणेशाची पूजा केल्याने सर्व संकटे दूर होतात आणि आयुष्यात सुख-समृद्धी लाभते, असे मानले जाते. मात्र, या दिवशी चंद्र पाहणे अशुभ मानले जाते. याला चंद्रदोष असे म्हणतात.
गणेश चतुर्थीला चंद्र पाहणे का अशुभ मानले जाते?
धार्मिक ग्रंथांनुसार, गणेश चतुर्थीच्या दिवशी चंद्र पाहिल्यास व्यक्तीवर खोटे आरोप लागतात किंवा विनाकारण बदनामी सहन करावी लागते. त्यामुळे या दिवशी चंद्रदर्शन करण्यास मनाई आहे.
- याच कारणामुळे या दिवसाला कलंक चतुर्थी असेही म्हटले जाते.
- पुराणकथेनुसार, द्वापर युगात भगवान श्रीकृष्णावर स्यमंतक मणी चोरल्याचा खोटा आरोप याच चंद्रदोषामुळे झाला होता.
चंद्रदोषाशी संबंधित कथा
- गणेश जन्मकथा आणि चंद्रदेव
गणपतीच्या गजानन रूपावर हसल्यामुळे गणेशाने चंद्राला शाप दिला की त्यांचे तेज हरवेल. नंतर क्षमा मागितल्यावर सूर्यप्रकाशाने पुन्हा तेज मिळेल, असा उपाय सांगितला. - गणेश प्रदक्षिणा कथा
सर्व देवांनी गणेशाला प्रथम पूजनीय मानले, पण चंद्राने आपल्या सौंदर्याच्या अहंकारामुळे नकार दिला. त्यामुळे गणेशाने त्यांना काळे होण्याचा शाप दिला. नंतर क्षमा मागितल्यावर सूर्यदेवाच्या प्रकाशाने तेज परत येईल असे वरदान मिळाले.
चुकून चंद्र पाहिला तर काय करावे?
जर गणेश चतुर्थीच्या रात्री चुकून चंद्रदर्शन झाले, तर खालील उपाय करावेत:
- स्नान करून गणेशपूजा करावी.
- गणेशाच्या १२ नावे मनोभावे जपावीत.
- गणपतीला फळे अर्पण करून ती गरजू लोकांना दान करावीत.
- खालील मंत्राचा जप केल्यास चंद्रदोष दूर होतो असे मानले जाते:
“सिंहः प्रसेनमवधीत्सिंहो जाम्बवता हतः।
सुकुमारक मारोदीस्तव ह्येष स्यमन्तकः॥”
निष्कर्ष
गणेश चतुर्थीचा दिवस भक्ती, श्रद्धा आणि आनंदाने साजरा केला जातो. मात्र या दिवशी चंद्र पाहणे टाळावे, आणि जर चुकून पाहिलेच तर वरील उपाय करून चंद्रदोषापासून मुक्ती मिळवावी.