गणेशोत्सवात पर्यावरणपूरकतेचा विचार गेल्या काही वर्षांत मोठ्या प्रमाणावर पुढे आला आहे. प्लास्टर ऑफ पॅरिस (पीओपी) मूर्तींमुळे नद्यांमध्ये आणि समुद्रात प्रदूषण वाढतं, मासेमारीवर परिणाम होतो आणि जलस्रोत दूषित होतात. त्यामुळेच शाडू मातीच्या मूर्तींना प्राधान्य दिलं जाऊ लागलं. पण खरोखरच शाडू मूर्ती पर्यावरणपूरक ठरतात का, हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे.
शाडू मातीच्या मूर्ती पर्यावरणपूरक का?
शाडू माती नैसर्गिक असते, पाण्यात विरघळते आणि पीओपीसारखी रासायनिक प्रक्रिया घडवत नाही. त्यामुळे ती तुलनेने पर्यावरणासाठी सुरक्षित मानली जाते. यामुळे जलप्रदूषण कमी होतं आणि पाण्यातील प्राणी-वनस्पतींवर तात्काळ नकारात्मक परिणाम होत नाही.
तरीही धोका का?
तज्ज्ञ सांगतात की शाडू मातीचं विसर्जन जर थेट नद्या, तलाव किंवा समुद्रात केलं, तर गाळ वाढतो, पाण्याचा प्रवाह अडतो आणि पाण्यातील जैविक संतुलन बिघडू शकतं. म्हणजेच, मूळ समस्या सुटत नाही, फक्त ती थोडी कमी होते.
योग्य विसर्जन पद्धती
✅ कृत्रिम तलाव किंवा घरगुती टाक्यांमध्ये विसर्जन करा
✅ विसर्जनानंतर उरलेली माती रोपांना किंवा बागेत वापरा
✅ सार्वजनिक तलावात मूर्ती ठेवताना नगरपालिकेने दिलेल्या मार्गदर्शक सूचनांचं पालन करा
पर्यावरणवाद्यांचा सल्ला
- मूर्ती जितकी लहान तितकी चांगली
- रंगांचा वापर कमी करा किंवा नैसर्गिक रंग वापरा
- शाडू मातीच्या मूर्तीचंही जलस्रोतांत विसर्जन टाळा
निष्कर्ष
शाडू मातीच्या मूर्ती पीओपी मूर्तींपेक्षा नक्कीच चांगल्या असल्या तरी त्यांचा योग्य वापर आणि जबाबदार विसर्जन पद्धती नसेल, तर त्या देखील पर्यावरणासाठी धोकादायक ठरू शकतात. त्यामुळेच, पर्यावरणपूरकतेचा खरा अर्थ म्हणजे मूर्तींचा आकार, रंग आणि विसर्जन पद्धत यांचा एकत्रित विचार करणं होय.