“पिंक ई‑रिक्शा योजनेचा नवा अध्याय: महाराष्ट्रातील आदिवासी महिलांना सबलीकरण आणि शाश्वत रोजगार”

महाराष्ट्रात महिला सबलीकरण व पर्यावरणपूरक वाहतुकीचा संगम घडवणारी “पिंक ई‑रिक्शा योजना” (Pink E‑Rickshaw Initiative) आता आदिवासी समुदायातील महिलांनाही नवी दिशा दाखवत आहे. या योजनेमुळे अनेक महिलांना निर्भर आणि आत्मविश्वासपूर्ण रोजगाराची संधी मिळत आहे.

योजनेची पार्श्वभूमी व हेतू

या योजनेची सुरुवात पुणे येथील पायलट प्रकल्पातून झाली. नंतर महाराष्ट्र सरकार आणि Kinetic Green या दुष्टपायरी नेतृत्वाखाली, या उपक्रमाचा विस्तार राज्यभरात ८ जिल्ह्यांमध्ये करण्यात आला. यात पुणे, नाशिक, नागपूर, अहमदनगर, सोलापूर, कोल्हापुर, अमरावती आणि छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) समाविष्ट आहेत .

लक्ष्य व लाभार्थी वर्ग

यानुसार एकूण 10,000 पिंक ई‑रिक्शा तक्रारी करीत महिलांना दिले जाणार आहेत. या योजनेंतर्गत विधवा, घटस्फोटित, गरिबी रेषेखालील महिला या प्राथमिक लाभार्थी समूहात येतात, व वयोगट 20–50 वर्षाच्या महिलांवर भर आहे .

आर्थिक संरचना

  • केंद्र सरकारचा अनुदान: ₹25,000 प्रति मागणी
  • राज्य सरकारचा अनुदान: ₹75,000 प्रति मागणी
  • महिला स्वयंयोगदान: 10% डाउन पेमेंट
  • शिल्लक 70% बँक कर्जाद्वारे, कमी व्याजदरात संपवावे लागते .

प्रशिक्षण व आधारभूत सुविधा

Kinetic Green उपक्रमाचा तांत्रिक भाग आहे — महिला लाभार्थींना फ्री ड्रायव्हिंग प्रशिक्षण, ड्रायव्हिंग लायसन्स घेण्यात मदत, तसेच 1,500 चार्जिंग स्टेशन तयार करण्याचे वचन दिले आहे. प्रत्येक ई‑रिक्शाला 5 वर्षांची वॉरंटी आणि AMC, त्यात दर तिमाहीत एक मुक्त सेवा समाविष्ट आहे .

पुणे आणि कोल्हापूरमध्ये पुढाकार

पुण्यात, योजनेंतर्गत 4,000 महिलांना ई‑रिक्शा मिळण्याचा उद्देश, बदल त्यांना सामाजिक व आर्थिक स्वावलंबन मिळावे असे आहे. अर्जदारांची पात्रता तपासली जात आहे; शैक्षणिक अटी नाही, परंतु वैध ड्रायव्हिंग लायसन्स आणि वार्षिक उत्पन्न ₹3 लाख पेक्षा कमी आवश्यक आहेत .

कोल्हापूरमध्ये, 10,000 पिंक ऑटोंमध्ये 400 रिक्षा प्रथम फेजमध्ये वाटप करण्याचा निर्णय झाला आहे. येथे 700 पेक्षा अधिक अर्ज आले असून लाभार्थींना कळीचा हस्तांतरण करण्यात आला आहे .

सामाजिक परिणाम व भविष्य

या योजनेचा प्रभाव थेट आदिवासी महिला समुदायावर जाणवतो—त्यांना आर्थिक स्वावलंबन, आत्मसन्मान आणि सुरक्षित प्रवासाची भावना प्राप्त झाली आहे. पर्यावरणपूरक वाहनांमुळे शाश्वत उर्जा आणि स्वच्छतेला गती मिळते. याशिवाय, सुव्यवस्थित पायाभूत सुविधा आणि जागरूकता या कार्यक्रमाचे दीर्घकालीन यश सुनिश्चित करतील.

Google Discover तसेच SEO दृष्टिकोनातून, लेखासाठी असे कीवर्ड्स वापरणे फायदेशीर ठरेल: “पारितोषिक महिला रिक्षाचालक”, “पिंक ई‑रिक्शा योजना”, “महाराष्ट्र महिला सबलीकरण”, “अल्प उत्पन्न महिलांचा रोजगार”, “हरा मोबिलिटी उपक्रम” इत्यादी.

Leave a Comment